Obecnie nie ma jednego uniwersalnego modelu patriotyzmu ekonomicznego na świecie, jest natomiast jego spójna koncepcja, której inspiracją były cztery, pojawiające się w historii myśli ekonomicznej modele rozwoju gospodarczego:
Merkantylizm
Jeśli naród chce być bogaty i odgrywać ważną rolę na arenie międzynarodowej, powinien posiadać dodatni bilans w wymianie handlowej i uzyskać przewagę konkurencyjna nad resztą świata.
Dlatego potrzebuje on silnego przemysłu o przewadze komparatywnej, a nie dwustronnych porozumień gospodarczo-handlowych z innymi krajami.
Merkantylizm bronił zasady, że eksport był i jest zawsze korzystny dla narodów,
a import największym ich złem.
Kolbertyzm (Francja Colbert)
Zreorganizowany przez Kolberta francuski system gospodarczy, oparty na pierwszej w historii polityce merkantylistycznej w efekcie którego francuski eksport miał przewagę nad importem, był najwłaściwszy dla kraju.
Aby chronić bankrutujące francuskie rolnictwo i rosnące niezadowolenie społeczne Francja wprowadza w 1892 roku słynne prawo „Tarifs Méline”, mające ograniczyć import towarów rolno-przemysłowych zwłaszcza pochodzenia amerykańskiego.
W tym czasie;
Anglicy chcąc wykorzystać swoją przewagę komparatywną w przemyśle do budowy swojej potęgi gospodarczej w świecie dążyli nadal coraz odważniej do pełnej liberalizacji handlu i usunięcia wszelkich przeszkód na drodze do budowy brytyjskiego „Kondominium”.
Pierwszy w historii podatek dochodowy
Oczywiście, gdy kraj rezygnuje z polityki protekcjonizmu, musi liczyć się
z mniejszymi wpływami do budżetu a tym samym zmniejsza się siły władzy rządzącej. W 1840 roku prawie połowa przychodów budżetowych Wielkiej Brytanii pochodziła z taryf celnych.
Dążąc do polityki liberalizacji handlu rząd brytyjski wymyślił nowy mechanizm źródła zasilania budżetu. Zdecydowano się wówczas na przejście z tzw. opodatkowania zewnętrznego (taryfy na import) na opodatkowanie wewnętrzne swoich obywateli.
W ten sposób pojawia się po raz pierwszy w 1842 roku „podatek dochodowy”. To właśnie w nim praktycznie wszystkie państwa przez następne pokolenia będą upatrywać się głównych źródeł dochodu budżetowego.
Niemiecka doktryna Friedricha Lista - protekcjonizm wychowawczy
Punktem wyjścia niemieckiej doktryny rozwoju gospodarczego przestaje być jednostka. Bogactwo opiera się nie tylko na zasobach materialnych, ale i na „kapitale duchowym narodu”.
Uważał, że bogactwo oraz rozwój ekonomiczny narodu jako całości jest najważniejsze i można poświęcić w tym celu pomyślność jednostek, a nawet pokoleń, a dla osiągnięcia ogólnego dobrobytu niezbędne jest kierownictwo państwa.
Jego poglądy określa się mianem do dziś mianem tzw. ‘Protekcjonizmu Wychowawczego’, trafiły nie tylko do ekonomistów, ale były przyjęte przez praktyków w tym Bismarcka stając się podstawą budowy potęgi gospodarczej Niemiec XIX i XX wieku.
Przyjmując jego doktrynę ekonomiczną wiele państw rozwijało się w IX wieku w tempie 10-12 proc. rocznie, podczas gdy kraje liberalizujące swoje gospodarki nie osiągał tempa rozwoju powyżej 1%.
- Jego doktryna tłumaczona została na 36 języków podczas gdy w Polsce nie przetłumaczono do tej pory żadnej jego książki.
- Na wydziałach ekonomii polskich uniwersytetów nawet nie wspomina się o jego istnieniu.
Co ciekawe, zamiast Friedricha Lista na polskich uczelniach uczy się teorii Adama Smitha, który przestrzegał USA przed budowaniem przemysłu za ochroną barier celnych namawiając Amerykanów by specjalizowali się w produkcji rolniczej a resztę produktów sprowadzali z Europy.
Amerykanie nie posłuchali Smitha i pod ochroną najwyższych na świecie ceł zbudowali najbogatsze państwo świata. Teraz wszystkim zalecają stosowanie się do teorii Adama Smitha chociaż ani oni ani żaden inny duży, bogaty kraj na świecie się do niej nie stosował.
Dowiedz się więcej ...
Pobierz wybrane materiały podglądowe w niskiej rozdzielczości
