Często eksperci uważają, że dynamiczny wzrost całkowitej produktywności czynników produkcji -TEP w innowacjach Polska może osiągnąć dzięki umiejętnemu korzystaniu z efektów międzynarodowej dyfuzji innowacji.
Zapominają oni jednak, że dostęp do cennych innowacji i najnowszych rozwiązań technologicznych jest pilnie strzeżony tak przez rządy jak i korporacje większości państw i nie podlegają one wymianie międzynarodowej.
Dotychczasowy tradycyjny model wzrostu, oparty na akumulacji kapitału fizycznego i ludzkiego, której efektem był szybki rozwój gospodarczy Polski w ciągu ostatniego ćwierćwiecza, został wyczerpany. Obecnie innowacyjne rozwiązania technologiczne w niewielkim stopniu są skalowane na całą gospodarkę, co zwiększa niebezpieczeństwo utrzymania zrównoważonego rozwoju gospodarczego i utrudnia wzrost wartości dodanej i międzynarodowej konkurencyjności Polski.
Konsekwencją wielowymiarowości pojęcia innowacji jest różnorodność istniejących jej miar empirycznych, co niekiedy dla większości społeczeństwa często jest mało zrozumiałe.
Miary innowacyjności są jednak o tyle istotne, gdyż pokazują, w jaki sposób różne aspekty innowacyjności mają bezpośredni wpływ na wzrost gospodarczy. Miary te uzyskujemy za pomocą metod ekonometrycznych.
Dokonany na ich podstawie przegląd polskiej innowacyjności, wskazuje na niską pozycję Polski w międzynarodowych rankingach innowacyjności szczególnie sektora przedsiębiorstw.
Opracowane liczne badania oraz zastosowane metody ekonometryczne w 2018 r. wskazują na dwa istotne czynniki charakteryzujące polską innowacyjność:
- pierwszy to nadal niskie zainteresowanie polskich firm działalnością innowacyjną,
drugi ukazuje wysoką koncentrację działalności innowacyjnej w sektorach przetwórstwa przemysłowego będących własnością zagranicznych podmiotów oraz tych nastawionych na eksport.
Udział dóbr wysokiej technologii w eksporcie Polski znacząco wzrósł w ostatnim dziesięcioleciu, jednak nadal jest on względnie niski i nie przełożył się na wzrost innowacyjności polskiej gospodarki. Głównie dlatego, że był konsekwencją działalności korporacji międzynarodowych i MŚP zagranicznych, prowadzącej do włączenia części gospodarki polskiej w międzynarodowe łańcuchy wartości dodanej, ale nietworzącej nowych technologii, które mogłyby być skalowane w całej gospodarce narodowej. Zagraniczne zakłady produkcyjne w Polsce zajmują się na ogół montażem podzespołów, a tylko w niewielkim stopniu tworzą one nowe rozwiązania technologiczne, które w niewielkim stopniu decydują całkowitej produktywności czynników produkcji w skali kraju.
Wzrost innowacyjności jest naszą szansą, by nadal nadrabiać dystans, jaki dzieli Polskę od krajów wysoko rozwiniętych. Wymaga to stopniowego odchodzenia od dominacji importu innowacyjnych technik produkcji czy metod organizacji pracy i zarządzania na rzecz aktywnego kreowania, pobudzania i wdrażania innowacji w kraju – zarówno samodzielnie, jak i we współpracy z partnerami zagranicznymi.
Teoretycznie innowacje mogą sprzyjać wzrostowi gospodarczemu w każdych warunkach, ale dla podtrzymania stałego tempa wzrostu polskiej gospodarki – przy jej bieżącym stanie zasobów – to innowacyjność i jej skalowanie w gospodarce są warunkiem koniecznym.
O innowacyjności w gospodarce decydują w coraz mniejszym stopniu klasyczne czynniki wytwórcze jak kapitał ludzki czy fizyczny. Współcześnie technologia będąca produktem działalności innowacyjnej staje się kluczowa i nie podlega w silnym stopniu rywalizacji pomiędzy podmiotami gospodarczymi. Dlatego jest więc ona źródłem rosnących przychodów „skali” dla wysoko rozwiniętych państw.
