Podobnie jak Stany Zjednoczone i Niemcy, Francja także ma własne narzędzia do ochrony narodowego kapitału przed inwestycjami zagranicznymi, a w ostatnich latach wzmocniła jeszcze bardziej ochronę swojej gospodarki przyjętym w 2014 r. „Dekretem Patriotyzmu Gospodarczego”.
Francuska doktryna patriotyzmu ekonomicznego została po raz pierwszy sformułowana w 2003 r. Jej głównym celem jest promowanie narodowej gospodarki i ochrona 15 strategicznych gałęzi przemysłu, wiązanych z interesem narodowym, bezpieczeństwem narodowym i gospodarczym.
Otwarta idea patriotyzmu ekonomicznego pojawiła się w debacie publicznej we Francji w połowie 2005 r. w wyniku wystąpienia ówczesnego premiera Dominique de Villepin’a, będącego odpowiedzią na pogłoski o tym, iż amerykański koncern PepsiCo zamierza wchłonąć francuski rodzinny koncern Danone.
Oświadczył on wówczas, że należy bronić Francji i tego, co francuskie i energicznie działać na rzecz prawdziwego patriotyzmu gospodarczego.
Temat ten był potem podsycany przez takie sprawy jak chociażby wcześniejsza publiczna oferta zakupu firmy Arcelor przez Mittal Steel czy firmy Suez przez włoskiego Enela, w wyniku czego pojawiły się rządowe plany fuzji wielkich koncernów Suezu i Gaz de France.
Pokazywały one, że działania rządu chroniącego narodowy kapitał cieszy się dużym zaufaniem i sympatią francuskiej opinii publicznej.
Jednak ekonomiści i media pomijali świadomie tę kwestię milczeniem, a zagraniczni komentatorzy mieli wówczas doskonałą okazję do zastraszania opinii publicznej, że taka polityka ekonomiczna na pewno doprowadzi do silnego nacjonalizmu i izolacji Francji na arenie międzynarodowej.
Media pomijały fakt, że ponad 80 proc. francuskiego społeczeństwa popierało i nadal popiera rządową politykę ochrony interesu narodowego. Pomijają także fakt, że takie działania ochronne są niezwykle powszechne i skutecznie praktykowane w większości krajów na świecie.
Francuskie legislacje ochronne
Francuskie regulacje rynku giełdowego oferują szereg ofert zapobiegających wrogim przejęciom krajowych firm:
- „Kupony Bretońskie”;
- zasada wzajemności (dyrektywa 2004/25 / WE w sprawie ofert przejęcia);
- podwójne prawa głosów dla giełdowych inwestorów długookresowych;
- oraz stosowne ochronne przepisy przy podwyższeniu kapitału spółki giełdowej.
Pod koniec 2005 r. rząd francuski przyjął dekret Anty-IPO przeciwko publicznym ofertom zakupu akcji. Przewiduje on, że zagraniczni inwestorzy, którzy chcą przejąć kontrolę nad francuskimi przedsiębiorstwami wrażliwych sektorów gospodarczych, niezależnie od tego czy są notowanie na giełdzie, muszą najpierw uzyskać zgodę francuskich władz. Zastosowano wówczas zapis tzw. „interesu narodowego”.
Dekret ten spotkał się początkowo z nieprzychylną reakcją Komisji Europejskiej. Jej zdaniem przyjęta w ustawie definicja narodowego interesu mogłaby zniechęcać zagranicznych inwestorów do rynku francuskiego. Dopiero w roku 2014 wyraziła na to zgodę i wyraziła zrozumienie dla chęci kontrolowania działalności gospodarczej po tym jak Francja usunęła zapis interesu narodowego i zastąpiła go narodowym bezpieczeństwem.
Rząd francuski chcąc zjednać sobie przychylność Brukseli zastosował także inny bardzo sprytny sposób zapisów legislacyjnych. W przypadku ofert przejęcia Francja zdecydowała się uchylić od europejskiej dyrektywy 2004/109 / WE z dnia 15 grudnia 2004 r. -Dyrektywa w sprawie przejrzystości. Francuska Firma docelowa będąca podmiotem przejęcia nie mogła zatem zastosować obrony, jeśli zagraniczna firma atakująca jej nie miała.
W grudniu 2005 roku Francja przyjęła dekretetem nr 2005-1739 rozszerzenie liczby sektorów strategicznych.Od tej pory rząd może zastosować swoje weto w sposób „uznaniowy”, gdy tylko zagrożone będą strategiczne interesy gospodarcze.
Przyjęta 29 marca 2014 r. ustawa pod nazwą „Prawo Florange” wprowadziła podwójne prawo głosów dla wszystkich akcjonariuszy, którzy posiadają co najmniej od dwóch lat udziały w firmach. Trzeci ustęp paragrafu 225-123 francuskiego kodeksu handlowego automatycznie gwarantuje system podwójnej większości głosów od 2016 r. udziałowcom notowanych na giełdzie spółek, którzy utrzymują zarejestrowane udziały przez okres co najmniej dwóch lat chyba, że firma wykluczy taką możliwość modyfikując wcześniej stosowne zapisy w swoim statucie.
Wprowadzenie prawa podwójnego głosowania w spółkach giełdowych dla akcjonariuszy posiadających akcje powyżej dwóch lat, ma na celu:
- ochronę narodowego interesu własnych firm przed niepożądanymi skutkami spekulacyjnymi i krótkookresowymi inwestycjami agresywnych funduszy;
- odzyskanie przez firmy realnego wpływu na gospodarkę i budowę przyszłego modelu długookresowego finansowania gospodarki narodowej;
- zachęcanie inwestorów instytucjonalnych i gospodarstwa domowe do inwestycji długoterminowej;
- zapewnienia tańszego finansowania długookresowego swoim krajowym firmom;
- zwiększenie roli państwa w decyzjach Walnego Zgromadzenia tych firm, w których posiada swój udział;
- zapobiegania konfliktom interesu pomiędzy strategiami rozwoju długookresowego firm, a krótkookresowym celem aktywistów hedgingowych;
- przywrócenia kontroli pierwotnych właścicieli/założycieli nad MŚP i spółkami rodzinnymi.
W celu ochrony francuskiej gospodarki rząd Françoisa Hollande’a 14 maja 2014 wprowadził Patriotyzm Ekonomiczny Dekretem nr 2014-479.
Dekret ten opublikowany we francuskim Dzienniku Ustaw pod numerem 0112 z dnia 15. 05.2014 r. rozszerza zakres artykułu R.153-2 francuskiego kodeksu walutowo finansowego (R.153-2 du Code monétaire et financier) z 31 grudnia 2005 roku wcześniej zaktualizowanego dekretem z 7 maja 2012 francuskiego programu patriotyzmu ekonomicznego.
Prezes związku pracodawców francuskich MEDEF Pierre Gattaz przy wsparciu zagranicznych mediów i środowisk liberalnych – szczególnie tych z sektora finansowego, zaskarżył dekret do Komisji Europejskiej. Poprosił on o zbadanie jego zgodności z obowiązującym prawodawstwem europejskim wierząc, że rząd francuski wcześniej czy później cofnie się z przyjętej narodowej i patriotycznej polityki gospodarczej.
Dekret stał się przedmiotem krytyki Pierre`a Gattaza – prezesa największych francuskich związków pracodawców – Medef. Uważał on że dekret ma charakter defensywny, podczas gdy w biznesie należy być ofensywnym i nie można wprowadzać ograniczeń w wymianie handlowej, gospodarczej i na rynku kapitałowym między jednym społeczeństwem a drugim pochodzącym z innego kraju.
Komisja Europejska w lipcu 2014 r.uznała i powiadomiła rząd francuski, że dekret patriotyzmu ekonomicznego z 14.05.2014 r. jest zgodny z europejskimi traktatami i nie narusza postanowień traktatu lizbońskiego z 1.12.2009 r. (szczególnie zapisu – w artykule 63 T. IV odnoszącego się do swobodnego przepływu osób, usług i kapitału).
Wiadomość tę uroczyście ogłosił 10.07.2014 r. ówczesny minister gospodarki i odnowy gospodarczej Arnaud Montebourg w Bercy
„… ważna decyzja z Europy dotycząca naszego „Dekretu patriotyzmu ekonomicznego” z 14 maja. Każda grupa zagraniczna, która chce przejąć kontrolę nad francuską firmą w sektorach strategicznych m.in. energii, zasobów wodnych, transportu, telekomunikacji a nawet w sektorze ochrony zdrowia musi uzyskać pozwolenie od rządu. Przypomniał także, że dekret został już wykorzystany przez państwo, w przypadku umorzenia przejęć w branży energetycznej. Dekret patriotyzmu ekonomicznego jest w pełni kompatybilny z traktatami europejskimi”, – powiedział minister na konferencji prasowej.
Francuski Parlament promuje Patriotyzm Ekonomiczny
W celu jasnego przekazu idei patriotyzmu ekonomicznego francuskiemu społeczeństwu, szerokiej opinii publicznej i wszystkich zagranicznych podmiotów, francuski Senat włączył się także w ideę promowania „Patriotyzmu Ekonomicznego” co dał wyraz w opublikowanym raporcie.
„Patriotyzm gospodarczy – pojęcie negatywnie postrzegana za granicą, chociaż de facto praktykowane w innych krajach” – …chcemy zebrać wszystkie nasze siły wokół prawdziwego patriotyzmu ekonomicznego. Wiadomo, że nie jest on jest częścią zwykłego dzisiejszego języka, ale w rzeczywistości chodzi […] o obronę Francji i tego co francuskie. […] „ – czytamy.
Niepotwierdzone krytyki ekonomistów liberalnych i zagranicznych mediów
Odwoływali się oni wielokrotnie do raportu Rady Analiz Ekonomicznych UE z 2010 r. jako że ochrona francuskich przedsiębiorstw przed obcymi grupami kapitałowymi zmniejszy w nich zatrudnienie, wartość dodaną i pogrąży je wraz z rynkiem giełdowym w wieloletniej stagnacji.
Rzeczywistość pokazała inny obraz gospodarki. Trzy lata później wskaźniki w chronionych przez dekret firmach wykazały wzrost zatrudnienia o 27%, wartość dodana wzrosła o 26%, zaś produktywność o 45%.
Środki protekcjonistyczne nie były też przeszkodą dla inwestorów zagranicznych, a indeks CAC 40 utrzymywał 49,3% kapitału zagranicznego w 2016 r. wobec 42% w 2009 r.
Wykres cac 40
Jeśli opinia publiczna darzy patriotyzm gospodarczy we Francji z dużą sympatią – 78% społeczeństwa, to niektóre francuskie liberalne środowiska nadal odrzucają ideę ochrony narodowej gospodarki dostarczając tym samym argumentów zagranicznym komentatorom do komentowania i omawiania tej kwestii w kategoriach krajowego nacjonalizmu, pomimo iż większość państw stosuje taki protekcjonizm na większą skalę, często bardziej efektywnie niż Francja.
RYNEK FINANSOWY - Finansowanie gospodarki
Francja podobnie jak inne kraje Europy Zachodniej posiadają specyficzne systemy finansowania długookresowego własnych gospodarek narodowym kapitałem co zmniejsza uniezależnienie od kapitału międzynarodowego.
Przyjęta w 2014 r. ustawa „Eckert” zmienia przepisy dotyczące sposobu wykorzystania nieaktywnych środków finansowych, dając Państwu prawo do nakładania kar finansowych na instytucje zwlekające z odnalezieniem właścicieli lub spadkobierców. W Polsce nieaktywne konta bankowe jak i nieodebrane polisy ubezpieczeniowe wraz z kapitalizacją powinien przejąć Polski Fundusz Rozwoju z zastosowaniem podobnych jak we Francji sankcji
W celu ograniczenia mało produktywnych lokat na rachunkach terminowych wprowadzono tzw. „konta regulowane – kontyngentowane”, które zachęcały społeczeństwo do aktywnego zaangażowania w realizację rządowej polityki wspierania finansowego dla małych i średnich przedsiębiorstw i do budowy mieszkań socjalnych
Podobne „oszczędności regulowane” funkcjonują od lat w innych krajach europejskich (Holandia, Wielka Brytania, etc.), jednak jedynie Francja ujęła je w jasno określonej terminologii i zastrzegła, że są one zarezerwowane tylko dla obywateli francuskich. Część oszczędności regulowanych została skoncentrowana w państwowej kasie, która pośredniczy w ich inwestowaniu.
Konta tego rodzaju funkcjonują od wielu lat w krajach zachodnich, jednak to Francja najbardziej wprowadziła je do kultury inwestycyjnej i oszczędnościowej francuskich gospodarstw domowych od 1992 r.
Mechanizm funkcjonowania kont kapitałowych -PEA pozwala na swobodny i dobrowolny przepływ oszczędności z kont na lokatach i rachunkach bieżących w bankach bezpośrednio do gospodarki co pozwala nie tylko na tanie finansowanie narodowych firm, ale także na integrację i motywację gospodarstw domowych do wspierania narodowej gospodarki i tworzy właściwe postawy inwestycyjne wśród obywateli.
Pod koniec 2013 r. francuski minister finansów Moscovici wystąpił z inicjatywą wprowadzenia nowego planu oszczędzania w akcjach (PEA), dedykowanego małym i średnim przedsiębiorstwom (tzw. PME) oraz przedsięwzięciom pośrednim między małymi i dużymi (tzw. ETI). Decyzja o jego wprowadzeniu była motywowana, między innymi dążeniem do skierowania części oszczędności Francuzów do tego właśnie sektora gospodarki, tak aby mógł on zostać wzmocniony finansowo.
Według danych francuskiego banku centralnego, w ciągu 17 pierwszych miesięcy francuskie gospodarstwa domowe zasiliły rynek małych i średnich przedsiębiorstw kwotą w wysokości 410 mln euro.
Inwestowanie ba rynku giełdowym oparte na wspólnotach dobrowolnie niepodzielnych jest w wielu krajach od wielu lat jednym z silnych filarów rynku kapitałowego.
Podmioty te wpisują się w inicjatywy Komisji Europejskiej, mające na celu zwiększenie roli inwestorów indywidualnych w finansowaniu gospodarki realnej, a w konsekwencji zmniejszenie roli, jaką w tym finansowaniu tradycyjnie odgrywają banki.
Istotnym argumentem ich funkcjonowania jest całkowity brak unijnego ustawodawstwa w tym segmencie rynku kapitałowego, a to pozwala wielu krajom unijnym na swobodne regulowanie kwestii zbiorowego inwestowania.
Ten rodzaj zbiorowego inwestowania nie podlega w wielu krajach (Francja, Niemcy, USA, Anglia) ostrym wymogom regulacji, w przeciwieństwie do funduszy inwestycyjnych. Europejska dyrektywa dotycząca przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) 85-611 EEC wyłącza inwestowanie wspólnot dobrowolnie niepodzielnych spod tej regulacji (w: Official Journal L 375, 31.12. 1985).
Po wielu latach transformacji polskiej gospodarki okazuje się, że gospodarka Polski została włączona do łańcuchów tworzonych i zarządzanych przez firmy niemieckie, brytyjskie i francuskie wykazując bardzo niski jej poziom.
Te nisko wartościowe łańcuchy wartości dodanej miały minimalny wpływ na poziom całkowitej produktywności czynników wytwórczych. W ten sposób Polska znalazła się po latach w pułapce niskiego poziomu międzynarodowej wartości dodanej i niskiej innowacyjności technologicznej, czego konsekwencje odczuwany do dziś.