Zgodnie z opublikowanym w styczniu 2014 roku przez unijną Komisję ds. Europejskiego Zgromadzenia Narodowego raportem na temat „Inwestycji pozawspólnotowych i ochrony europejskich interesów strategicznych”, w Stanach Zjednoczonych działa przy Departamencie Skarbu specjalna komisja, która zajmuje się inwestycjami zagranicznymi aż w dwunastu sektorach gospodarczych uznanych dla kraju za strategiczne.
Bada ona zawsze, czy przejęcie amerykańskiego przedsiębiorstwa przez obcego inwestora nie godzi w bezpieczeństwo i suwerenność narodową Stanów Zjednoczonych.
CFIUS (Committee on Foreign Investment in the United States) – Komitet ds. inwestycji zagranicznych w Stanach Zjednoczonych
Komitet został powołany rozporządzeniem prezydenta
Geralda Forda w 1975 roku.
Od tego czasu każda próba zakupu
przedsiębiorstw amerykańskich przez zewnętrzne koncerny jest drobiazgowo badana
przez Komitet ds. inwestycji zagranicznych – CFIUS,
który ma w swoim składzie przedstawicieli 12 agencji państwowych, w tym
departamentu Stanu, Obrony Narodowej, Handlu i Bezpieczeństwa Krajowego dla
których priorytetem jest bezpieczeństwo narodowe. Od raz podjętej decyzji
Komitetu nie można się już odwoływać.
Rzeczywistość
pokazuje, że Stany Zjednoczone nie stronią od działań protekcjonistycznych i działają
od lat wedle jednego, stale powtarzanego schematu:
a.
władze fiskalne zawsze chętnie pozwalają na przejęcie czy cesje podmiotów
amerykańskich na rzecz nabywcy zagranicznego, jednak potem odsyłają swoją
decyzję do Kongersu;
b.
Kongres regularnie je kwestionuje podając jako powód zagrożenie dla
bezpieczeństwa narodowego.
Oto zaledwie kilka wybranych transakcji dotyczących próby przejęcia kontroli nad amerykańskimi firmami wobec których Kongres USA zastosował swoje weto:
• 2005 – weto wobec próby przejęcia przez chińskie towarzystwo naftowe CNOOC (China National Offshore Oil Corporation) kontroli w kilku amerykańskich firmach naftowych grupy UNOCAL;
• 2006 – weto wobec chęci przejęcia przez firmę Dubai Ports World amerykańskiego operatora P&O wielu amerykańskich portów, w tym nowojorskiego portu lotniczego;
• 2010 – odrzucenie przez rząd amerykański chińskiej firmy Lenovo, która złożyła ofertę wyposażenia administracji rządowej w 60 tysięcy komputerów.
• 2012 – udaremnienie kupna firmy Sequoia Voting Systems of Oakland, przez duńską firmę Smartmatic, wynajętą przez rząd Hugo Cháveza, które miało na celu zmianę wenezuelskiego systemu głosowania
FINSA – Foreign Investment and National Security Act
W 2007 r. Kongres Stanów Zjednoczonych uchwalił ustawę FINSA dotyczącą inwestycji dokonywanych przez podmioty zagraniczne w obszarach amerykańskiej infrastruktury oraz krajowych zasobów strategicznych. W jej efekcie każdy zakup, jaki mógłby być realizowany przez przedsiębiorstwo podlegające prawodawstwu innego państwa musi być poddany specjalnej, długookresowej i żmudnej procedurze, która najczęściej kończy się na niekorzyść podmiotów zagranicznych.
Ustawa o handlu zagranicznym i konkurencyjności – OFTCA (Omnibus Foreign Trade and Competitiveness Act
Ustawa o handlu zagranicznym i konkurencyjności z 1988 r. podpisaną przez prezydenta Ronalda Reagana nakazuje organowi wykonawczemu dokładne zbadanie handlu z krajami, które mają duże nadwyżki handlowe ze Stanami Zjednoczonymi. Gdy nadwyżki handlowe są kontynuowane, kraj popełniający przestępstwo musiałby zostać objęty dwustronnym wymogiem zmniejszenia nadwyżki w wysokości 10%. Ustawa ta była ograniczona czasowo, jednak podczas kadencji kolejnych prezydentów była ona regularnie przedłużana – 1994 r. i w 1999 r. Do ustawy tej wprowadzono bardziej rygorystyczne przepisy w roku 2002 obowiązujące po dziś dzień. Ustawę tę przywołał obecny prezydent D. Trump w stosunkach handlowych z Chinami i Europą.
Small Business Act i Buy American Act
Buy American Act i Small Business Act z 1953 roku, pozwalają władzom zarezerwować część swoich zakupów publicznych dla amerykańskich małych i średnich przedsiębiorstw oraz zagwarantować ich udział w realizowanych publicznych przetargach.
Bezpieczeństwo narodowe Stanów Zjednoczonych jest zawsze przywoływane kiedy chodzi o uniemożliwienie przejęcia kontroli nad lokalnym podmiotem czy zablokowanie dostępu do ofert publicznych.
Pomimo to amerykańskie władze publiczne w umiejętny sposób od lat podejmują działania na rzecz przyciągnięcia do kraju biznesowych centrów decyzyjnych, inwestycji bezpośrednich sektora nowych technologii oraz kapitałowych.