Do stycznia 2022 r. UE importowała:
- LNG (20%) i gaz ziemny rurociągiem z Rosji;
- LNG ze Stanów Zjednoczonych (26 proc.);
- i Kataru (24 proc.).
Łącznie te trzy kraje w 2021 r. odpowiadały za prawie 70% całkowitego importu skroplonego gazu ziemnego (LNG) do Europy, według danych CEDIGAZ i EIA (US Energy Information Administration).
W 2021 r. Stany Zjednoczone stały się największym dostawcą LNG dla Europy, stanowiąc 26% całego LNG importowanego przez kraje członkowskie Unii Europejskiej (UE-27) i Wielką Brytanię.
Źródło: Wykres US Energy Information Administration na podstawie danych rocznych raportów o handlu skroplonym gazem ziemnym International Group of Liquefied Natural Gas Importers (GIIGNL) (2010–2020) i CEDIGAZ (2021)
W styczniu 2022 r., a więc jeszcze przed konfliktem zbrojnym na Ukrainie, Stany Zjednoczone dostarczyły ponad połowę całego importu LNG do Europy.
Dlaczego było mało gazu w Europie jeszcze w 2021 r.?
Stopniowe ograniczenia dostaw rosyjskiego gazu ziemnego do Europy i niskie zapasy magazynowe były główną przyczyną silnego wzrostu eksportu amerykańskiego LNG do Europy w całym 2021 r.
- Produkcja gazu ziemnego w Europie stale spada z powodu ograniczeń produkcyjnych na polu Groningen w Holandii oraz spadku na dojrzałych już polach na Morzu Północnym i na wybrzeżach norweskiego szelfu;
- Przepływy gazu ziemnego z Rosji zmniejszyły się w 2021 r. w trzech głównych punktach wejścia (Kondratki w Polsce, Greifswald w Niemczech i Velke Kapusany na Słowacji, które łącznie zapewniają 14,3 Bcf/d przepustowości gazociągu importowego z Rosji);
- Rosja dostarczyła średnio 10,7 Bcf/d w 2021 r., w porównaniu z 11,8 Bcf/d w 2020 r. i 14,1 Bcf/d w 2019 r., według danych Refinitiv Eikon. Więcej gazu ziemnego dostarczanego rurociągiem z Norwegii, który wzrósł z 10,4 Bcf/d w 2019 r. i w 2020 r. do 11,1 Bcf/d w 2021 r., nie wystarczyło, aby zrównoważyć zmniejszone wpływy z gazociągu z Rosji;
- Eksperci ostrzegli, że dalsze wzrosty przesyłu gazu norweskiego powyżej 11,5 Bcf/d są już niemożliwe z przyczyn technicznych;
- Odejście od zakupu gazu kontraktowego do zakupu na rynkach spot.
Wyzwania dotyczące dostaw na rynku europejskim doprowadziły do wzrostu regionalnych cen gazu ziemnego. Cena spot gazu ziemnego w Title Transfer Facility (TTF) w Holandii – najbardziej płynnym wirtualnym hubie gazu ziemnego w Europie – utrzymała się na rekordowo wysokim poziomie w całym 2021 r.
Cena TTF od września 2021 r. do pierwszego tygodnia lutego 2022 r. wynosiła średnio 28,52 USD za milion brytyjskich jednostek termicznych (MMBtu), jednak osiągnęła szczyt na poziomie 60,20 USD/MMBtu 21 grudnia 2021.
Przed tym gwałtownym wzrostem ceny gazu TTF kształtowały się na rozsądnych poziomach:
- 9,28 USD/MMBtu: styczeń-sierpień 2021 r.;
- 3,28 USD/MMBtu w 2020 r.;
- 4,45 USD/MMBtu w 2019 r.;
- 6,45 USD/MMBtu w latach 2014-2018.
W ujęciu historycznym gaz ziemny typu na rynku spot w Europie w całym 2021 r. sprzedawany był po cenach niższych niż ceny spotowe w Azji.
Konflikt na Ukrainie i wprowadzone unijne embargo na import gazu z Rosji wymusił wzrost cen gazu ziemnego w Europie aby unijna cena przewyższała cenę LNG w Azji i w ten sposób przyciągnąć większą ilość elastycznych dostaw LNG do Europy.